«Килетĕп, кĕт, мана ан ман эс» Ĕ– тесе тухса кайнă тăван ялтан, тăван килтен çапă çу хирне салтаксем.
Манăн кука çи – Герман Петрович Петров – Сĕнтĕрвăрри районĕнчи Уплер ялĕнче 1924 çулхи авăн уйăхĕн 19-мĕшĕнче çуралнă. Мĕн пĕчĕкрен йывăрлăхсем тÿснĕ. Унăн ашшĕ Петр Степанович пĕчĕк Герăна амă-шĕпе тата икĕ пиччĕшĕпе (Петр, Владислав) пăрахса хăварнă. Йывăрлăхсене кура пĕчĕк ача ял тăрăх ыйткаласа çÿрени те пулнă. «Эсир халь мĕнле лайăх та тутă пурăнатăр, çапах нумайăшĕ пурăнма йывăр тетĕр»Ĕ– тет пире халĕ кука çи. Тĕрĕс калать вăл. †лĕк ним çимелли çук çĕртен этем пурăннă, чăтнă, малашлăха çул у çнă.
Манăн кука çи ултă çултан пу çласа çичĕ çул сурăх кĕтĕвĕ пăхнă. Çавăнпа та авăн уйăхĕн 1-мĕшĕнче ытти ача пек шкула кайса курман. Çапах пĕлÿ илме пултарнă.
Пу çламăш пĕлĕве кука çи Уплерти тăватă класлă шкулта илнĕ. Унтан Упакассинчи вăтам пĕлÿ паракан шкула ку çнă, çичĕ класс таран «пиллĕк» паллăсемпе кăна вĕреннĕ, шкула Хисеп грамотипе пĕтернĕ. Тÿрех экзаменсăр вăрман техникумне кĕнĕ. Вĕренÿшĕн тÿлемеллипе ăна пăрахма тивнĕ.
1941 çулхи утă уйăхĕн 9-мĕшĕнче хăйĕнчен ыйтмасăр ăна Амур çинчи Комсомольск хулине ФЗО шкулне вĕренме илсе кайнă. Кука çи штукатура вĕренсе тухнă. 1944 çулта ăна çара илнĕ.
1944 çулхи юпа уйăхĕнче Герман Петрович фронта лекнĕ. «Мĕн чухлĕ юлташ çухатнă эпĕ унта. Виле хы ç çăн виле выртатчĕ çапă çу хирĕнче»Ĕ–аса илет вăл вăрттăн ку çульне шăлса.
Вăр çăра кука çи автоматчик пулнă. 1945 çулхи кăрлачăн 28-мĕшĕнче Польшăра тăшманпа хире-хирĕ ç тĕл пулсан кука çи урине амантнă.Ăна Чулхула обла çне Кумбаке хулине госпитале илсе кайнă. Тăван килне вăл вăр çă чарăнсан 4 уйăхран çе ç таврăннă.
Тÿрех ĕ çлеме юраман пулсан та вăл ĕ ç шырама тытăннă. Малтанах колхозра счетовод пулнă, унтан сельсоветра бухгалтерта ĕ çленĕ. 1946 çулта кука çи çемье çа-вăрать. Вĕсен 8 ача çуралнă. Шел те, 1971 çулта кукамай çĕре кĕнĕ.
Кука çи пек сăпайлă та ырă çын тупма йывăр. Час-часах унпа шăкăл-шăкăл кала çса ларатпăр. Вăл хăйĕн çамрăклăхне аса илет, мана ĕлĕкхи пурнă ç пирки каласа парать.
Эх, шутлатăн та вара эпир, паянхи çамрăксем, çав тери наян та чунсăр. Пирĕн асаттесемпе асаннесем, ав, чăтнă, тÿснĕ, аптăраман.
М. КОЗЛОВА,
ЧПУ студентки.